"Gerçek işsiz sayısı 8,5 milyon kişi, bu rakam, dünyadaki 95 ülkenin nüfusundan fazla!"

Cumhuriyet Halk Partisi İzmir Milletvekili Kani Beko’nun; Plan ve Bütçe Komisyonunda Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bütçesi üzerine yaptığı konuşma ekte bilgilerinize sunulmuştur.

Gündemde olduğu için sözlerime öncelikle asgari ücretle başlamak istiyorum.

Asgari ücretten asgari geçim indirimi çıkarılmalı ve vergi dışı kalmalıdır. Asgari ücret 4 kişilik aile için hesaplanmalı, ILO kriterlerine uygun olmalıdır. Asgari Ücret Tespit Komisyonu demokratik hâle getirilmeli, Komisyonda DİSK ve HAK-İŞ de mutlaka yer almalıdır. İşçi-memur ayrımı yapılmadan tek asgari ücret olmalıdır. Saray giderleri bir dakikada 2.020 TL, bir işçi bir ay çalışıyor yine 2.020 TL alıyor.

İşsizlik... TÜİK'in son açıkladığı rakamlara göre 2019 yılının Ağustos ayı işsizlik oranı, son on beş yılın en yüksek ağustos ayı işsizlik oranına ulaştı. İşsizlik oranı yüzde 14 oldu. Kadın işsizliği yüzde 17,6'ya yükseldi. Genç işsizliği yüzde 27,4'e yükseldi. Yani her 3 gençten 1'i maalesef işsiz. Gerçek işsiz sayısı 8,5 milyon kişiyi geçmiş. Bu rakam, dünyadaki 95 ülkenin nüfusundan fazladır.

İşsizlik Sigortası Fonu'ndan 2019 Eylül ayı verilerine göre kayıtlı 4 milyon 53 bin işsizin sadece 627 bini yararlanabilmiştir. Yani işsizlerin yüzde 80'inden fazlası işsizlik ödeneğinden yararlanamamıştır. Bu durumun tek açıklaması fonun işverenler ve devlet tarafından amaç dışı kullanılması ve açıkça yağmalanmasıdır. Fonun 25 milyara yakını GAP'a harcanmış olması, 25 milyar da işverenlere ve Halkbank, Vakıfbank ve EXIMBANK'a verilmesi hayret vericidir.

Toplum yararına çalışma programı kapsamında İŞKUR'a kayıtlı işsizler, dokuz ayı geçmemek üzere çalıştırılmaktadırlar. TYP'lilerin en çok çalıştırıldıkları yerler belediyeler ve okullardır. Son on yıla baktığımızda toplam yararlanıcı sayısı 2 milyona ulaşmıştır. TYP programlarında özellikle seçim öncesi dönemlerde çok ciddi bir artış yaşandığını görüyoruz yani TYP bir siyasi rant aracı olarak da kullanılmıştır.

Kıdem tazminatının Bireysel Emeklilik Fonu'na devri düşünülmektedir. Bu, kabul edilemez. Türkiye işçi sınıfı 1936'dan bu yana kıdem tazminatı hakkına sahiptir. Kıdem tazminatı, işverenlerin ve hükûmetin iddia ettiği gibi, yük değil haktır. Kıdem tazminatının fona devri işçiler açısından sonun başlangıcı demektir.

"Taşeron işçileri 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle kadroya geçirdik." dediniz, işçilere yılda yüzde 4, artı, yüzde 4 ücret artışı getirdiniz. İşçilerin sosyal yardım, prim ve tazminatları için herhangi bir artış yapılmamıştır. Oluşan bu hak kayıplarının eşitlik ilkesine ve Anayasa'ya aykırı olduğunu bir kez daha ifade etmek gereklidir.

Sendikalaşma... Türkiye, en kötü sendikalaşma oranı ve düşük toplu iş sözleşmesi kapsamıyla OECD ülkelerinin sonuncusudur. Sigortalı işçiler arasında sendikalaşma oranı sadece yüzde 13,9 dur. Ayrıca işçilerin sadece yüzde 7'si toplu iş sözleşmesi kapsamındadır. Sendikal hak ve özgürlüklerin önündeki engeller mutlaka kaldırılmalıdır.

Emekliler ve EYT'liler... Ülkemizde 2019 Eylül itibarıyla 12 milyon 896 bin emekli yurttaşımız bulunmaktadır. Ne yazık ki 12 milyon 896 bin emeklinin yaklaşık 8 milyonu açlık sınırı altında ücret almaktadır, geri kalanı ise yoksulluk sınırı altında yaşamaktadır. 5 milyon emekli ikinci bir işte çalışmaktadır veya ikinci bir iş aramaktadır. Emeklilerimizin maddi koşullarının iyileştirilmesi ve yaşamlarını kolaylaştırıcı düzenlemelerin    ivedilikle uygulamaya konulması, anayasal güvence altına alınmış olan sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir.

EYT'lilerin sorunu çözülmeli, hakları iade edilmelidir.

Çocuk işçiliği... Çocuk işçi çalıştırılması yasaktır. 4857 sayılı Yasa, ILO kararları, Birleşmiş Milletler kararları da yasaklamıştır. Ülkemizde çocuk işçilerin sayısı her geçen dönem daha da artmaktadır. Üstelik çocuklar çalışırken iş cinayetlerine kurban gitmektedir. 2019 yılına bakarsak, Eylül ayı itibarıyla 55 çocuk çalışırken hayatını kaybetmiştir.

İş kazaları... İşçi sağlığı iş güvenliği önlemleri alınmadığından dolayı AKP iktidara geldiği günden beri maalesef 25 bine yakın işçi kardeşimizi kaybettik.

Buradan bir kez daha sesleniyorum: İşçi sağlığı, iş güvenliği önlemleri mutlaka ama mutlaka ILO kriterleri hâline getirilmelidir.

Son olarak, meslek hastalıkları... Meslek hastalıklarından ölümler ülkemizde gizleniyor. Sosyal Güvenlik Kurumu, meslek hastalığından ölenlerin sayısını 1 kişi olarak açıklamıştır ama 2017 yılında 157 hak sahibine meslek hastalığı sonucu ölenler için ölüm geliri bağlanmıştır