Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının yurt içi tüketici fiyatlarına olan olumsuz etkisinin devam etmesinin üzerine yeniden bir değerlendirme yapıldığı belirtilerek, “Önümüzdeki zeytinyağı hasat döneminin başlangıcına (1 Kasım 2023) kadar, dökme veya varilli zeytinyağı ihracatına yönelik olarak ilave tedbirler yürürlüğe konulmuştur” denildi.Ticaret Bakanlığı tarafından son dönemde yurt içi ve yurt dışında zeytinyağı sektöründe yaşanan gelişmelere ilişkin yapılan açıklamada, Uluslararası Zeytin Konseyi (UZK) verilerine göre, Avrupa’da yaşanan kuraklık nedeniyle, İspanya ve İtalya başta olmak üzere dünyada zeytinyağı üretiminin 2022/2023 sezonunda yüzde 20 oranında azalırken, Türkiye’de üretimin yüzde 62 artış gösterdiği hatırlatılarak, “Diğer taraftan, toplam zeytinyağı ihracatı ise 2022/2023 sezonu Kasım-Temmuz döneminde, bir önceki sezonun aynı dönemine göre; miktar bazında yüzde 240 artarak 136,5 bin tona ulaşmıştır” ifadeleri kullanıldı.
Aynı dönemde, ambalajlı zeytinyağı ihracatının miktar bazında yüzde 3 artarken, dökme zeytinyağı ihracatının 5,5 kat, varilli ihracatının ise 4 kat arttığı vurgulanan açıklamada, “İhracatın sevkiyat türüne göre dağılımına bakıldığında ise dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının toplam ihracattaki miktar bazında payı yüzde 42’den yüzde 83’e yükselmiştir. Dökme ve varilli zeytinyağı ihracatımızdaki hızlı yükseliş, yurt içi fiyatlara da yansımış olup, zeytinyağı perakende fiyatlarında iç piyasada görülen artış, son bir yıllık dönemde genel fiyat artışının oldukça üzerinde seyretmektedir” cümlelerine yer verildi.
“Dünya zeytinyağı üretimindeki azalmaya paralel olarak dünya zeytinyağı fiyatları da artış göstermekte olup, Haziran 2023 itibariyle üretici/borsa fiyatları bir önceki yılın aynı dönemine göre Türkiye’de yüzde 102, İspanya’da yüzde 84, İtalya’da yüzde 58 ve Yunanistan’da yüzde 72 oranında artmıştır” denilen açıklamada, Avrupa Birliği'nin (AB) yüksek gümrük vergileri nedeniyle, Türkiye’nin AB üyesi ülkelere olan katma değerli ve nihai tüketiciye yönelik ambalajlı zeytinyağı ihracatının çok düşük miktarda yapılabildiği dile getirilerek, şöyle devam edildi:
“Ancak özellikle İtalya ve İspanya, ülkemizden ithal ettikleri dökme ve varilli zeytinyağını işleyerek yeniden üçüncü ülkelere pazarlamaktadır. İçinde bulunulan 2022/2023 sezonu Kasım-Temmuz döneminde, dökme ve varilli ihracatımızın bir önceki sezonun aynı dönemine göre İspanya’ya 21 kat, İtalya’ya ise 44 kat artış gösterdiği görülmektedir. Bu itibarla, dış talep sebebiyle yükselen dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının, ambalajlı zeytinyağına yönlendirilerek katma değerli ürün ihracatına katkı sağlanması amacından hareketle, her türlü dökme ve varilli zeytinyağı ihracatında kilogram başına 20 cent kesinti yapılması hususunu düzenleyen Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 7391 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 19 Temmuz 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.”
Zeytinyağı ihracatına yeni karar
Ticaret Bakanlığınca, zeytinyağı sektörüne ilişkin dış ticaret, yurt içi arz, tedarik, yurt dışı ve yurt içi fiyatlar konusunda Türkiye ve dünyadaki güncel gelişmelerin sektör paydaşlarıyla yoğun temas halinde yakından takip edildiği aktarılan açıklamada, şunlar kaydedildi:
“Bu çerçevede dünyada azalan zeytinyağı rekoltesinin sebep olduğu artan dış talep ve dünya fiyatları sebebiyle önemli ölçüde yükselen dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının yurt içi tüketici fiyatlarına olan olumsuz etkisinin devam ettiği kaydedilmiştir. Bakanlığımızca bu şartlar altında yeniden bir değerlendirme yapılarak, önümüzdeki zeytinyağı hasat döneminin başlangıcına (1 Kasım 2023) kadar, dökme veya varilli zeytinyağı ihracatına yönelik olarak ilave tedbirler yürürlüğe konulmuştur.”Ekonomim gazetesinden Ali Ekber Yıldırım'ın yazısına göre ihracatçılar karara tepki gösterdi. Yazıda şu ifadelere yer verildi:'İhracatçılar şokta'Zeytinyağı ihracatına getirilen yasak ihracatçılar tarafından "şok karar" olarak adlandırıldı. Akşamdan sabaha karar alındığı ve sabah kararın tebliğ edildiğini belirten ihracatçılar, Türkiye'nin hem pazar hem de prestij kaybettiğini ifade ediyor. Son 3 yılda ihracata 3 kez yasak ve bir de fon getirildiğini hatırlatan ihracatçılar, bu anlayışla ihracatın sürdürülemeyeceğini belirtti.
Aynı dönemde, ambalajlı zeytinyağı ihracatının miktar bazında yüzde 3 artarken, dökme zeytinyağı ihracatının 5,5 kat, varilli ihracatının ise 4 kat arttığı vurgulanan açıklamada, “İhracatın sevkiyat türüne göre dağılımına bakıldığında ise dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının toplam ihracattaki miktar bazında payı yüzde 42’den yüzde 83’e yükselmiştir. Dökme ve varilli zeytinyağı ihracatımızdaki hızlı yükseliş, yurt içi fiyatlara da yansımış olup, zeytinyağı perakende fiyatlarında iç piyasada görülen artış, son bir yıllık dönemde genel fiyat artışının oldukça üzerinde seyretmektedir” cümlelerine yer verildi.
“Dünya zeytinyağı üretimindeki azalmaya paralel olarak dünya zeytinyağı fiyatları da artış göstermekte olup, Haziran 2023 itibariyle üretici/borsa fiyatları bir önceki yılın aynı dönemine göre Türkiye’de yüzde 102, İspanya’da yüzde 84, İtalya’da yüzde 58 ve Yunanistan’da yüzde 72 oranında artmıştır” denilen açıklamada, Avrupa Birliği'nin (AB) yüksek gümrük vergileri nedeniyle, Türkiye’nin AB üyesi ülkelere olan katma değerli ve nihai tüketiciye yönelik ambalajlı zeytinyağı ihracatının çok düşük miktarda yapılabildiği dile getirilerek, şöyle devam edildi:
“Ancak özellikle İtalya ve İspanya, ülkemizden ithal ettikleri dökme ve varilli zeytinyağını işleyerek yeniden üçüncü ülkelere pazarlamaktadır. İçinde bulunulan 2022/2023 sezonu Kasım-Temmuz döneminde, dökme ve varilli ihracatımızın bir önceki sezonun aynı dönemine göre İspanya’ya 21 kat, İtalya’ya ise 44 kat artış gösterdiği görülmektedir. Bu itibarla, dış talep sebebiyle yükselen dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının, ambalajlı zeytinyağına yönlendirilerek katma değerli ürün ihracatına katkı sağlanması amacından hareketle, her türlü dökme ve varilli zeytinyağı ihracatında kilogram başına 20 cent kesinti yapılması hususunu düzenleyen Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 7391 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 19 Temmuz 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.”
Zeytinyağı ihracatına yeni karar
Ticaret Bakanlığınca, zeytinyağı sektörüne ilişkin dış ticaret, yurt içi arz, tedarik, yurt dışı ve yurt içi fiyatlar konusunda Türkiye ve dünyadaki güncel gelişmelerin sektör paydaşlarıyla yoğun temas halinde yakından takip edildiği aktarılan açıklamada, şunlar kaydedildi:
“Bu çerçevede dünyada azalan zeytinyağı rekoltesinin sebep olduğu artan dış talep ve dünya fiyatları sebebiyle önemli ölçüde yükselen dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının yurt içi tüketici fiyatlarına olan olumsuz etkisinin devam ettiği kaydedilmiştir. Bakanlığımızca bu şartlar altında yeniden bir değerlendirme yapılarak, önümüzdeki zeytinyağı hasat döneminin başlangıcına (1 Kasım 2023) kadar, dökme veya varilli zeytinyağı ihracatına yönelik olarak ilave tedbirler yürürlüğe konulmuştur.”Ekonomim gazetesinden Ali Ekber Yıldırım'ın yazısına göre ihracatçılar karara tepki gösterdi. Yazıda şu ifadelere yer verildi:'İhracatçılar şokta'Zeytinyağı ihracatına getirilen yasak ihracatçılar tarafından "şok karar" olarak adlandırıldı. Akşamdan sabaha karar alındığı ve sabah kararın tebliğ edildiğini belirten ihracatçılar, Türkiye'nin hem pazar hem de prestij kaybettiğini ifade ediyor. Son 3 yılda ihracata 3 kez yasak ve bir de fon getirildiğini hatırlatan ihracatçılar, bu anlayışla ihracatın sürdürülemeyeceğini belirtti.
